Kiedy odszkodowanie podlega VAT? Są i takie sytuacje

W sytuacji wypłacenia lub otrzymania odszkodowania nie można przyjmować generalnej zasady, że nie podlega ono podatkowi od towarów i usług. Źródło: Adobe Stock

Odszkodowanie nie zostało wymienione w czynnościach podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Zdarzają się jednak sytuacje, gdy trzeba ten podatek zapłacić.

Ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje pojęcia takiego jak „odszkodowanie”.

Jak definiować odszkodowanie?

Zgodnie z Słownikiem Języka Polskiego odszkodowanie stanowi wynagrodzenie za poniesione przez kogoś straty. Ponadto, odszkodowanie rozumiane jest jako wynagrodzenie za szkodę wyrządzoną komuś, służące zadośćuczynieniu, poniesionym przez nią stratom lub utraconym korzyściom. Posiłkować można się również art. 471 kodeksu cywilnego, który określa, że: ,,Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.”

W art. 5 ustawy o VAT określono czynności, które podlegają opodatkowaniu:

,,Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zwanym dalej „podatkiem”, podlegają:

  1.  odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju;
  2.  eksport towarów;
  3. import towarów na terytorium kraju;
  4.  wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem na terytorium kraju;
  5.  wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów.”
CZYTAJ TEŻ: Zapłata za towar gotówką pozbawi prawa do ujęcia wydatków w kosztach

Przekazanie lub otrzymanie odszkodowania nie zostało wymienione w tym przepisie. Odszkodowanie, które pełni tylko funkcję wynagrodzenia za wyrządzone szkody i straty, nie jest związane z żadnym świadczeniem, nie podlega opodatkowaniu VAT. Potwierdzono to w interpretacji dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 7 sierpnia 2017 r. (0114-KDIP4.4012.376.2017.1.MPE).

Napisano w niej, że: ,,Istotą odszkodowań nie jest zatem płatność za świadczenie, lecz rekompensata za szkodę. W takim przypadku nie mamy do czynienia z transakcją ekwiwalentną – świadczenie w zamian za wynagrodzenie – co oznacza, że otrzymane odszkodowanie nie wiąże się z żadnym świadczeniem ze strony podatnika. Zapłata ta nie jest też związana ze zobowiązaniem się otrzymującego daną kwotę do wykonania czynności, powstrzymania się od dokonania czynności lub tolerowania czynności lub sytuacji. Zatem, jeżeli płatność o charakterze odszkodowawczym nie ma bezpośredniego związku z żadną czynnością mającą charakter świadczenia, wówczas kwota wypłaconych odszkodowań nie mieści się w katalogu czynności wymienionych w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy i jako taka nie podlega opodatkowaniu tym podatkiem.”

Odszkodowanie – kiedy trzeba zapłacić podatek VAT?

Zgodnie z przepisami ustawy o VAT należy każdorazowo określić, czy odszkodowanie pozostaje w bezpośrednim związku z konkretnym świadczeniem. Świadczenie jest opodatkowane w sytuacji, gdy ma charakter ekwiwalentny i wzajemny w stosunku do innego  świadczenia.  Jak wynika z art. 8 ust.1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług, za usługę uznaje się również: ,,zobowiązanie do powstrzymania się od dokonania czynności lub do tolerowania czynności lub sytuacji”. Aby określić czy dana czynność podlega opodatkowaniu podatkiem VAT, należy stwierdzić czy skutkuje ona uzyskaniem bezpośrednich korzyści. Podkreślono to w interpretacji indywidualnej  dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej z 15 marca 2017 r. (3063-ILPP1-2.4512.17.2017.2.JO): ,,Ustalanie statusu wypłaconego odszkodowania, jako podlegającego bądź niepodlegającego opodatkowaniu VAT, należy więc oceniać w kontekście związku z konkretnym świadczeniem.”

CZYTAJ TEŻ: Firmy nie zapłacą mniejszego VAT – stawki pozostaną bez zmian

Interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 29 kwietnia 2015 r. (IPPP1/4512-92/15-3/JL) opisuje sytuację wcześniejszego rozwiązania umowy i wypłaty z tego tytułu odszkodowania, które powoduje zaprzestanie dochodzenia roszczeń ,,zgodę na wcześniejsze rozwiązanie umowy przez Spółkę, za którą Wnioskodawca otrzymuje określoną kwotę pieniężną, należy traktować jako określone świadczenie usług podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ spełnione są przesłanki istnienia związku pomiędzy wypłatą należności, a otrzymaniem świadczenia wzajemnego oraz beneficjenta świadczenia, co jest warunkiem koniecznym do uznania, że wypłata tej kwoty podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W świetle przywołanych przepisów i przedstawionych okoliczności należy stwierdzić, że kwoty należne Wnioskodawcy z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy przez Spółkę nie posiadają cech odszkodowania za poniesioną szkodę.”

CZYTAJ TEŻ: Nowy JPK_VAT – dużo zmian, nowe kary

W interpretacji indywidualnej uznano, że wyrażenie zgody na wcześniejsze rozwiązanie zawartej umowy stanowi odpłatne świadczenie usług, określone w art.8 ust.1 oraz art. 5 ust.1 pkt 1 ustawy o VAT  i podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

Wyrok NSA

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2017 r. (I FSK 1283/15) opisuje sprawę przedterminowego rozwiązania umowy pomiędzy najemcą a wynajmującym i wypłaty z tego tytułu ,,odszkodowania”. W wyroku podkreślono, że o charakterze danego świadczenia nie decyduje nadana mu przez strony nazwa, ale jego cechy istotne z punktu widzenia prawa podatkowego. Zaznaczono, że cechą odszkodowania jest to, że nie wiąże się ono z żadnym wzajemnym świadczeniem ze strony podatnika. Nie ma to zastosowania w dotyczącej wyroku sprawie, wcześniejszego rozwiązania umowy najmu.

CZYTAJ TEŻ: Kościński: Zmieniamy całą administrację finansową

,,Dlatego opisana we wniosku o interpretację zgoda na wcześniejsze rozwiązanie umowy w zamian za uiszczenie określonej kwoty powinna być oceniana jako zobowiązanie się do powstrzymania od dochodzenia od najemcy realizacji skutków umowy najmu, która łączyła strony, a takie zachowanie mieści się w pojęciu usługi w rozumieniu art. 8 ust. 1 u.p.t.u..” Gdy do rozwiązania umowy doszło w ramach porozumienia stron (które samo w sobie też jest umową), wypłacone wynagrodzenie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.

CZYTAJ TEŻ: Nowa matryca stawek VAT – w wielu przypadkach stawka wzrosła

Kolejnym przykładem sytuacji, w której odszkodowanie będzie opodatkowane podatkiem VAT, jest sytuacja w której właściciel nieruchomości wypłaca najemcy odszkodowanie z tytułu utraconych korzyści, w sytuacji gdy najemca nie może korzystać z nieruchomości z nie swojej winy. Taką sytuację opisano w interpretacji indywidualnej dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z 19 czerwca 2012 r. (ITPP1/443-452/12/DM). Odszkodowanie takie na gruncie przepisów o VAT stanowi podstawę do naliczenia tego podatku.

CZYTAJ TEŻ: Mechanizm podzielonej płatności poniżej 15 tys. zł

W sytuacji wypłacenia lub otrzymania odszkodowania nie można przyjmować generalnej zasady, że nie podlega ono podatkowi od towarów i usług. Każdą taka sytuację należy przeanalizować, za co odszkodowanie jest wypłacane i czy nie stanowi zapłaty za usługę.

Tagi:

Mogą Ci się również spodobać

Bez flagi ani rusz, czyli jak znakować mięso

Z końcem września 2020 r. wejdą w życie przepisy, które na 110 tys. polskich ...

Kolejne miliony na projekty badawczo-rozwojowe firm na Mazowszu

31 października rusza konkurs na dotacje kierowany do przedsiębiorców, którzy mają już doświadczenie w ...

TSUE: polska ulga na złe długi w VAT narusza prawo unijne

Polskie regulacje ustawy o VAT, które określają warunki skorzystania z ulgi na złe długi ...

Koronawirus a biznes, pytania i odpowiedzi: praca zdalna, a bhp

Jak przy pracy zdalnej przestrzegać regulacji bhp – wyjaśniają eksperci z Rycak Kancelaria Prawa ...

Koronawirus a płynność finansowa firm. Jak zapobiegać upadłości?

Zanim przedsiębiorca zdecyduje się na ogłoszenie upadłości może podjąć inne kroki w celu ratowania ...

Małe i średnie firmy rzadziej myślą o rozwoju w 2020 r.

Najważniejsze w tym roku dla większości przedsiębiorstw z sektora MŚP będą wyzwania związane z ...