Gotowość do pracy – czym jest? Jakie wynagrodzenie?

Gotowość do pracy - jak ją rozumieć. I co z wynagrodzeniem?
Gotowość do pracy - jak ją rozumieć. Źródło: Adobe Stock

W kodeksie pracy są postanowienia odnoszące się do stanu gotowości do pracy. Regulacje te dotyczą szczególnych sytuacji, w których pracownik nie wykonuje pracy na rzecz pracodawcy, jednocześnie otrzymując wynagrodzenie. Co oznacza stan gotowości do pracy?

Jakie przesłanki powinny być spełnione, aby zasadnie mówić o stanie gotowości do pracy i aby przysługiwało nam odpowiednie wynagrodzenie?

W świetle przepisów prawa pracy ogólną zasadą jest, że pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za pracę wykonaną. Jednym z wyjątków od powyższej reguły, przewidzianych w kodeksie pracy, jest norma art. 81 § 1 k.p. Zgodnie z tym przepisem pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy – przysługuje wynagrodzenie. Wynagrodzenie to wynika z osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania, stawka ta wynosi  60 proc. wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.

CZYTAJ TEŻ: Praca zdalna a ryzyko dyskryminacji pracowników

Aby pracownikowi przysługiwało wynagrodzenie, o którym mowa w art. 81 § 1 k.p., muszą zostać zatem spełnione dwie przesłanki:

  1. gotowość do wykonywania pracy po stronie pracownika,
  2. przeszkody w wykonywaniu przez pracownika pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy.

Gotowość do pracy pracownika

Przyjmuje się, że cechami charakterystycznymi gotowości pracownika do wykonywania pracy są:

  1. zamiar wykonywania pracy – rozumiany jako realna chęć świadczenia pracy przez pracownika;
  2. faktyczna zdolność do świadczenia pracy przez pracownika – rozumiana jako pełna zdolność fizyczna i psychiczna do wykonywania obowiązków pracowniczych;
  3. uzewnętrznienie gotowości do wykonywania pracy – rozumiane jako spowodowanie, że pracodawca będzie wiedział, że pracownik pozostaje w gotowości do pracy. Zgłoszenie gotowości do pracy może nastąpić przez każde zachowanie pracownika objawiające w dostateczny sposób jego zamiar świadczenia pracy lub kontynuacji stosunku pracy. W danych okolicznościach sprawy jednorazowe uzewnętrznienie gotowości pracownika do pracy może być niewystarczające i zajdzie konieczność dokonywania takiej manifestacji w sposób periodyczny czy systematyczny;
  4. pozostawanie w dyspozycji pracodawcy – rozumiane jako stan, w którym pracownik może niezwłocznie, na wezwanie pracodawcy, podjąć pracę.

Wymienione przesłanki muszą zostać spełnione łącznie, gdyż tylko w całości obrazują realną gotowość do świadczenia pracy.

Przeszkody w wykonywaniu pracy z przyczyn pracodawcy

Drugą przesłanką warunkującą przysługiwanie pracownikowi wynagrodzenia z art. 81 § 1 k.p. jest doznanie przeszkody ze strony pracodawcy w wykonywaniu pracy.

Przyczyny dotyczące pracodawcy mogą być od niego zależne lub niezależne. Mogą je stanowić zachowania pracodawcy (w tym osób działających w jego imieniu), podmiotów trzecich (np. innych pracowników), jak również zdarzenia siły wyższej. Ustawodawca w sposób szeroki ukształtował zatem uprawnienie pracownika do wynagrodzenia za gotowość do pracy, przerzucając na pracodawcę ryzyko związane z niemożliwością zapewnienia pracownikowi pracy zgodnie z postanowieniami umowy o pracę (treścią stosunku pracy). Jedynie zaistnienie przyczyny dotyczącej pracownika wyklucza zastosowanie art. 81 § 1 k.p.

CZYTAJ TEŻ: Praca zdalna: czy firma zwróci ci za prąd? Prawnik wyjaśnia

Najczęściej spotykanym powodem niedopuszczenia pracownika do pracy jest błędne przekonanie pracodawcy o ustaniu stosunku pracy lub jego nieistnieniu. Z sytuacją błędnego przekonania o ustaniu stosunku pracy mamy do czynienia m.in. gdy pracodawca uznał, że doszło do rozwiązania umowy o pracę z upływem terminu na jaki umowa została zawarta, w sytuacji gdy w rzeczywistości doszło do przekształcenia takiej umowy terminowej w umowę zawartą na czas nieokreślony wskutek błędnego zatrudnienia pracownika na okres przekraczający 33 miesiące lub zawarcia z pracownikiem czwartej umowy na czas określony.

CZYTAJ TEŻ: Praca zdalna, a awaria internetu. Kto zapewnia internet?

Z kolei druga sytuacja (błędne przekonanie o nieistnieniu umowy o pracę) może mieć miejsce m.in. w sytuacji gdy doszło do zawarcia pomiędzy stronami umowy o pracę – złożenia oświadczeń woli, pracownik mimo to nie stawił się do pracy, a pracodawca zaniechał rozwiązania takiej umowy o pracę, bowiem błędnie uznał, że wobec niestawienia się do pracy stosunek pracy nie został w ogóle nawiązany.

Gotowość do pracy, a wynagrodzenie pracownika

Spełnienie powyższych przesłanek powoduje, że pracownikowi przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania, wówczas jest to kwota 60 proc. wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów.

CZYTAJ TEŻ: Praca zdalna – Polacy chcą uregulowania zasad zdalnej pracy

Przepis posługuje się określeniem „stawka osobistego zaszeregowania”, jednak nie definiuje tego terminu. Najnowsze orzecznictwo przyjmuje, że przez stawkę osobistego zaszeregowania w rozumieniu art. 81 § 1 k.p. należy rozumieć wyłącznie wynagrodzenie zasadnicze. Nie obejmuje ono dodatków funkcyjnych czy premii.

CZYTAJ TEŻ: Efektywność w pracy w biurze i w domu spada. Powody?

W przypadku gdy stawka miesięczna lub godzinowa nie została wyodrębniona, pracownikowi przysługuje 60 proc.  wynagrodzenia, przy czym kwotę tę ustala się, przyjmując za podstawę reguły dotyczące obliczenia wynagrodzenia urlopowego.

Autorka jest radcą prawnym, ekspertką z zakresu prawa pracy w MGM Kancelarii Radców Prawnych Mirosławski, Galos, Mozes w Sosnowcu. Kancelaria jest zrzeszona w sieci Kancelarie RP działającej pod patronatem dziennika „Rzeczpospolita”.

Tagi:

Mogą Ci się również spodobać

Dla kogo dopłata do pensji? Nie dla wszystkich

Jednym z najszerzej komentowanych „dobrodziejstw” specustawy związanej z pandemią koronawirusa jest możliwość obniżenia czasu ...

Jerzy Śledziewski, wiceprezes Banku BNP Paribas

Firmy liczą na odbicie w 2021 r.

Przedsiębiorcy wykorzystują obecny okres na poważne zajęcie się procesami optymalizacyjnymi – mówi Jerzy Śledziewski, ...

Eksport polskiej żywności wzrósł o 6 proc. pomimo pandemii

Do producentów żywności wracają zamówienia z zagranicy, które wiosną zanotowały rekordowy spadek w historii. ...

Pożyczki płynnościowe dla firm – gdzie składać wnioski

Przedsiębiorcy z sektora MŚP mogą ubiegać się o unijne pożyczki płynnościowe. Są one udzielane ...

Zwolnienie dyscyplinarne może zaskoczyć.

Zwolnienie dyscyplinarne – ograniczenia czasowe

Zwolnienie dyscyplinarne – w przypadku takiego trybu rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem trzeba ...

Zrównoważony rozwój – warsztaty dla MŚP

Przedsiębiorcy z sektora MŚP mogą skorzystać z bezpłatnych warsztatów dotyczących zrównoważonego rozwoju. Cykl organizuje ...