Przerwa w pracy – rodzaje i możliwości wykorzystania

Przerwa w pracy przysługuje po każdej godzinie pracy przed monitorem.
Pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownikom co najmniej 5 minutową przerwę, wliczoną do czasu pracy, po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora ekranowego. Źródło: Adobe Stock

Pracownicy w czasie pełnienia obowiązków służbowych powinni być wypoczęci i skupieni na zadaniach, które wykonują. Ważny jest nie tylko wypoczynek w czasie wolnym, ale również czas na zjedzenie śniadania i chwilę przerwy w trakcie pracy. Dlatego częstotliwość i czas trwania przerw w pracy uregulowano w kodeksie pracy.

Czas, podczas którego pracownik pozostaje do dyspozycji pracodawcy w miejscu pracy lub w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy, nazywany jest czasem pracy. Zgodnie z art. 129 § 1 kodeksu pracy, czas pracy nie może przekroczyć 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesiące.

Przerwa śniadaniowa – co można robić?

Najpopularniejszym rodzajem przerwy, z której korzysta większość pracowników jest tzw. przerwa śniadaniowa. Pracownik ma do niej prawo, jeżeli jego dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej sześć godzin (art. 134 kodeksu pracy). Przerwa ta wliczana jest do czasu pracy. Warunkiem skorzystania z tej przerwy jest przepracowanie odpowiedniej liczby godzin w ciągu doby. W przepisie wyraźnie podkreślono, że piętnastominutowa przerwa dotyczy pracowników, którzy pracują co najmniej sześć godzin. Oznacza to, że przerwa w pracy w tej samej piętnastominutowej długości dotyczy osób, które pracują również osiem, dziesięć czy dwanaście godzin. Pracownik, nie może zrezygnować z przerwy celem szybszego wyjścia z pracy czy przyjścia do niej później. Przy nabyciu prawa do tej przerwy nie ma znaczenia wymiar etatu.

CZYTAJ TEŻ: Praca zdalna: czy firma zwróci ci za prąd? Prawnik wyjaśnia

Przepisy nie regulują w jaki sposób pracownik ma spędzać piętnastominutową przerwę. Pracodawca może jednak zabronić spędzania przerwy poza zakładem pracy dokonując takiego zapisu w regulaminie pracy. Przesłanką takiego zapisu może być obawa o bezpieczeństwo pracownika.

Zagadnienie to omówiono w wyroku Sądu Najwyższego z 16 marca 2017 r. (I PK 124/16): ,,prawo pracownika do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut, wliczanej do czasu pracy (art. 134 k.p.) powinno być realizowane z poszanowaniem pracowniczego obowiązku przestrzegania regulaminu pracy i ustalonego w zakładzie pracy porządku (art. 100 § 2 pkt 2 k.p.). Oznacza to, że organizowanie i wykorzystywanie zaliczanej do czasu pracy płatnej przerwy na odpoczynek od pracy lub spożycie posiłku nie zależy od swobodnego uznania uprawnionego pracownika, który nie może dowolnie ani samowolnie decydować o miejscu wykorzystania płatnej przerwy w pracy poza siedzibą pracodawcy lub poza innym wyznaczonym mu miejscem pozostawania do dyspozycji pracodawcy w czasie pracy (art. 128 k.p.), który obejmuje także okres co najmniej piętnastominutowej przerwy w pracy zaliczanej do czasu pracy (art. 134 k.p.). Korzystanie z płatnej przerwy w pracy zaliczanej do czasu pracy wymaga co do zasady przebywania w siedzibie pracodawcy lub w innym miejscu wyznaczonym lub akceptowanym przez pracodawcę do jej wykorzystania.”

Dłuższa przerwa niewliczana do czasu pracy

Zgodnie z art. 141 § 1 pracodawca może wprowadzić jedną przerwę w pracy, która nie będzie wliczana do czasu pracy. Przerwa ta, nie może trwać dłużej niż 60 minut i może zostać przeznaczona na spożycie posiłku lub załatwienie spraw osobistych. Zasady określające funkcjonowanie tej przerwy, wprowadza się w układzie zbiorowym pracy, regulaminie pracy albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu pracy.

CZYTAJ TEŻ: Praca zdalna, a awaria internetu. Kto zapewnia internet?

Decyzja o wprowadzeniu dodatkowej przerwy, spowoduje wydłużenie czasu pracy, który pracownik musi spędzić w pracy gdyż sześćdziesięciominutowa przerwa nie wlicza się do czasu pracy. Pracownik gdy nie chce korzystać z takiej przerwy może zwrócić się do pracodawcy z prośbą o wyłączenie z tego obowiązku.

Przerwa dla matki karmiącej

Pracownice karmiące dziecko piersią, zgodnie z art. 187 § 1 kodeksu pracy mają prawo do dwóch półgodzinnych przerw w pracy wliczanych do czasu pracy. Pracownica karmiąca więcej niż jedno dziecko ma prawo do dwóch przerw w pracy, po 45 minut każda. Przerwy na karmienie mogą być na wniosek pracownicy udzielane łącznie. Pracownicom zatrudnionym przez czas krótszy niż 4 godziny dziennie przerwy na karmienie nie przysługują. Jeżeli czas pracy pracownicy nie przekracza 6 godzin dziennie, przysługuje jej jedna przerwa na karmienie.

Praca uciążliwa, monotonna lub szkodliwa

Pracodawca może skrócić normy czasu pracy lub wprowadzenie dodatkowych przerw wliczonych do czasu pracy w przypadku gdy pracownik wykonuje zadania o charakterze monotonnym, w góry ustalonym tempie, w warunkach uciążliwych lub mogących być szkodliwe dla zdrowia. Zgodnie z  art. 145. § 1 kodeksu pracy „Skrócenie czasu pracy poniżej norm określonych w art. 129 § 1 dla pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych lub szczególnie szkodliwych dla zdrowia może polegać na ustanowieniu przerw w pracy wliczanych do czasu pracy albo na obniżeniu tych norm, a w przypadku pracy monotonnej lub pracy w ustalonym z góry tempie polega na wprowadzeniu przerw w pracy wliczanych do czasu pracy.”

Praca przy komputerze, a przerwa w pracy

Zgodnie z rozporządzeniem ministra pracy i polityki społecznej z 1 grudnia 1998 r. pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownikom co najmniej pięciominutową przerwę, wliczoną do czasu pracy, po każdej godzinie pracy przy obsłudze monitora ekranowego. Przerwa ta przysługuje pracownikom w sytuacji, gdy praca przy komputerze wykonywana jest nieprzerwanie przez godzinę.

CZYTAJ TEŻ: Praca zdalna – Polacy chcą uregulowania zasad zdalnej pracy

Tagi:

Mogą Ci się również spodobać

Fiskus weźmie 23 proc. VAT od depozytu

Usługi przechowywania instrumentów finansowych podlegają opodatkowaniu podstawową stawką VAT w wysokości 23 proc. Nie ...

Polacy boją się chmury

Najchętniej z technologii rozwiązań chmurowych korzystają Włosi i Brytyjczycy. Rodzime firmy do chmury przekonują ...

Nie kupuj drukarki! Korzystaj z niej w abonamencie!

Korzystanie z leasingu samochodów, zamiast ich kupowania jest dziś w biznesie standardem – od ...

Koronawirus wpłynie na badanie sprawozdań finansowych za 2019 r.

Ocena kwantyfikacji wpływu koronawirusa na sytuację spółek będzie dużym wyzwaniem dla biegłych rewidentów – ...

Koronawirus a biznes, pytania i odpowiedzi: wspólna recepcja

Czy w czasie epidemii wspólna recepcja działa bez zmian? Jakie obowiązki mają tu pracodawcy? ...

Pracownicy gastronomii uciekają do innych branż.

Pracownicy się przebranżawiają. Z gastronomii do IT?

Pracownicy uciekają z gastronomii i hotelarstwa. Szukają nowych zajęć w innych sektorach gospodarki. Epidemia ...