Pandemia wymusiła zmiany w modelach biznesu firm handlowych

Warunki funkcjonowania podczas pandemii okazały się łaskawsze dla handlu spożywczego, w porównaniu z sytuacją przedsiębiorstw handlujących artykułami nieżywnościowymi. Źródło: Adobe Stock

Koronawirus to największe wyzwanie, z jakim przyszło się mierzyć branży handlowej w ciągu ostatnich lat.

Wprawdzie przed pandemią COVID-19 konkurencja w sektorze handlu była bardzo silna, ale nawet mikro, małe i średnie firmy handlowe, w sytuacji dynamicznie rozwijającej się polskiej gospodarki, znajdowały strategie rozwoju, które pozwalały im utrzymać się na rynku, a nawet rozwijać.

Pandemia COVID-19 diametralnie zmieniła na niekorzyść warunki funkcjonowania wszystkich przedsiębiorstw, w tym handlowych. I chociaż okazały się one łaskawsze dla handlu spożywczego, w porównaniu z sytuacją przedsiębiorstw handlujących artykułami nieżywnościowymi, to i tak diametralnie zmieniły sytuację ekonomiczną firm handlowych i często „zweryfikowały” ich dotychczasowe modele biznesu.

Było dobrze i były modele biznesu

Z badania Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE) z końca 2019 r. wynikało, że przedstawiciele firm handlowych korzystnie oceniali sytuację finansową swoich przedsiębiorstw. 63 proc., spośród 245 badanych, uważało ją za dobrą lub bardzo dobrą, a tylko 3 proc. respondentów oceniało sytuację firmy handlowej jako złą, ale z szansami na poprawę.

CZYTAJ TAKŻE: Jak firmy mają zdobywać klientów w czasie pandemii?

Ówczesne modele biznesu dobrze odzwierciedlały plany inwestycyjne firm handlowych na 2020 r. Około 1/3 firm deklarowała, że kluczowymi działaniami na 2020 r. będzie budowa lojalności klientów, wydatki na szkolenia pracowników oraz wydatki na promocję i działania marketingowe. Dla co czwartej firmy handlowej były to działania związane z komputeryzacją przedsiębiorstwa i rozwojem e-handlu. Prawie co piąta firma handlowa zamierzała wprowadzić różne nowoczesne technologie informacyjno-komunikacyjne usprawniające procesy operacyjne, a także poprawić sytuację w zakresie środków transportu.

Weryfikacja planów

Pandemia COVID-19, niemalże z dnia na dzień sprawiła, że zmieniła się sytuacja ekonomiczna firm handlowych, a także zweryfikowała ich plany i działania. Z analizy wyników pięciu fal monitorowania przez PIE wspólnie z Polskim Funduszem Rozwoju (PFR) subiektywnej oceny płynności finansowej firm w okresie obostrzeń związanych z pandemią COVID-19 (od końca marca do końca maja 2020 r.) wynika, że oceny sytuacji finansowej firm handlowych znacząco pogorszyły się w porównaniu z sytuacją z końca 2019 r.

Jednakże w kolejnych falach tegorocznego badania, subiektywna ocena sytuacji finansowej przedsiębiorców z sektora handlu poprawia się. Jeszcze w połowie kwietnia 2020 r., 36 proc. MMS i dużych firm handlowych oceniło swoją płynność finansową jako dostateczną, by przetrwać okres powyżej 3 miesięcy, a 9 proc. zgłosiło, że nie ma żadnych rezerw finansowych. Tymczasem w badaniu zrealizowanym pod koniec maja br. już ponad połowa tylko MMS firm handlowych (mających większe problemy ekonomiczne niż firmy duże) deklarowała, że ma płynność finansową pozwalającą przetrwać powyżej 3 miesięcy, a tylko 1 proc., że ich płynność finansowa jest niedostateczna, by mogły funkcjonować choćby przez miesiąc.

CZYTAJ TAKŻE: Koronawirus. Restrukturyzacja firmy ma być uproszczona

Obecnie, tak jak przed pandemią, dla firm handlowych ważna jest współpraca z partnerami biznesowymi, budowanie lojalności klientów czy rozwój e-handlu. Jednak warunki spowodowały, ze obecnie nie mniej ważne są: zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego dla pracowników i klientów oraz sanitarnego w punktach sprzedaży, zapewnienie harmonijnych dostaw oraz zdolność firmy do elastycznego dostosowywania się do dynamicznie zmieniającego się otoczenia i wysokiego poziomu ryzyka działalności gospodarczej.

Więcej płatności bezgotówkowych

Obowiązujące w okresie pandemii zasady dystansowania fizycznego znacznie przyspieszyły wdrażanie płatności zbliżeniowych, a także bezkontaktowych metod zakupów. Co ważne, według badań McKinsey, ok. 30 proc. konsumentów chce po kryzysie nadal korzystać z kas samoobsługowych oraz e-handlu, w tym artykułów żywnościowych, którego rozwój gwałtownie przyspieszył.

Pandemia zwiększyła znaczenie elastyczności łańcucha dostaw, co wpłynęło m. in. na zmianę podejścia do źródeł zaopatrzenia i poszukiwanie dostawców bliskich geograficznie i nawiązywanie z nimi ścisłej współpracy w zakresie badań rynku, pozyskiwania klientów oraz rozwijania nowoczesnych form komunikowania się z klientami (np. social media).

CZYTAJ TAKŻE: Firmy nie są gotowe na nagłą automatyzację

Z kolei duża dynamika zmian w otoczeniu firmy i wysoki poziom ryzyka gospodarczego skłaniają firmy do uznania za priorytetowe inwestowania w nowe zdolności operacyjne tj. cyfryzację, gromadzenie danych i zaawansowaną analitykę (Digital, Data and Analytics – DD&A), co powinno pomóc w optymalizacji oferty asortymentowej, redukcji kosztów i uzyskiwaniu wyższego poziomu marży handlowej.

Czas na szybkie decyzje

Priorytetowe obecnie stają się skrócenie procesu decyzyjnego i wysoka jakość przywództwa. W sytuacji gdy nie zawsze można polegać na doświadczeniu i tradycyjnych umiejętnościach, istotne jest, szczególnie w MMSP, wspieranie kreatywności podwładnych, zamiast wydawania poleceń i kontrolowania.

CZYTAJ TAKŻE: Koronawirus a płynność finansowa firm. Jak zapobiegać upadłości?

A jak wygląda samoocena sytuacji firm handlowych w czasie odmrażania gospodarki? Otóż w V fali badania PIE i PFR, przeprowadzonej w dniach 26-29 maja br., 61 proc. firm handlowych stwierdziło, że odmrażanie kolejnych gałęzi gospodarki w maju b.r. nie wpłynęło na sytuację finansową przedsiębiorstwa. Dla 27 proc. badanych sytuacja finansowa się poprawiła, a dla 12 proc pogorszyła.

Ponadto, 18 proc. firm handlowych uważa, że ich sytuacja finansowa już się odbudowała do stanu sprzed pandemii, ale prawie 1/4 firm handlowych nie była w stanie określić, kiedy nastąpi odbudowa sytuacji finansowej firmy do stanu sprzed pandemii. Odpowiedzi firm wyraźnie wskazują na wysoki poziom niepewności z jakim muszą się one mierzyć.

Autorki są członkami zespołu foresightu gospodarczego w Polskim Instytucie Ekonomicznym.

Tagi:

Mogą Ci się również spodobać

Przedsiębiorca prowadząc działalność gospodarczą we Włoszech jest m.in. zobowiązany do prowadzenia dokumentacji księgowej.

Jakie są obowiązki księgowe włoskiej spółki z o.o.?

Przedsiębiorca prowadząc działalność gospodarczą jest zobowiązany do przestrzegania szeregu obowiązków, które mają zapewnić przejrzystość ...

Firma oddała za leczenie, skarbówka weźmie daninę

Pracodawca, który zwraca byłemu pracownikowi wydatki na lekarzy, musi naliczyć mu przychód.

Sztuczna inteligencja pomoże nam w pracy i to już wkrótce

Przyszłość, gdy każdy z nas dostanie własnego, cyfrowego asystenta, to nie science-fiction, a niedaleka ...

Miliony euro z Norwegii trafią do polskich małych i średnich firm

Rusza program „Rozwój Przedsiębiorczości i Innowacje” z nowego rozdania funduszy norweskich. Jego budżet to ...

Szkolenie prezesa w kosztach firmy

Firma finansująca kursy dla członków zarządu działa w swoim interesie. Może więc odliczyć wydatki ...

Koronawirus. Pomyłka czy pułapka dotycząca pożyczek dla firm

Czytelnik naszego portalu wskazuje na lukę w tarczy antykryzysowej, która uniemożliwia części małych firm ...