Wydaje się, że upowszechnienie płatności bezgotówkowych to jedna ze strategii uszczelnienia płatności podatków realizowanej od kilku lat. Zgodnie z danymi prezentowanymi przez Narodowy Bank Polski na koniec II kwartału 2021 r. na polskim rynku znajdowało się 44,3 mln kart płatniczych (wzrost o 0,4 proc. do poprzedniego kwartału). W II kwartale 2021 r. przeprowadzono przy użyciu kart płatniczych 1,931 mld transakcji. W stosunku do poprzedniego kwartału liczba transakcji zwiększyła się o 17 proc. Porównując do II kwartału sprzed dwóch lat jest to wzrost o 20 proc.

Ustawa z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021r. poz. 2105 - Polski Ład) wprowadza zmiany do ustawy Prawo Przedsiębiorców. Dodano art. 19a ust. 1 i 2 o brzmieniu: „Przedsiębiorca zapewnia możliwość dokonywania zapłaty w każdym miejscu, w którym działalność gospodarcza jest faktycznie wykonywana, w szczególności w lokalu, poza lokalem przedsiębiorstwa lub w pojeździe wykorzystywanym do świadczenia usług transportu pasażerskiego, przy użyciu instrumentu płatniczego w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1907 i 1814). 2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do przedsiębiorcy, który nie ma obowiązku prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, o których mowa w ustawie z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021 r. poz. 685, z późn. zm.3) ).”  Przepis ten, dotyczy wyłącznie przedsiębiorców, którzy są zobligowani do prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kasy fiskalnej. Oznacza to, że jeśli podatnik nie używa kasy fiskalnej, przepis ten go nie dotyczy.

Czym jest instrument płatniczy?

W skrócie instrument płatniczy jest narzędziem służącym do dokonania zapłaty w sposób inny niż gotówkowy. Pojęcie instrumentu płatniczego nie ogranicza się jedynie do terminala płatniczego. Definicja jest znacznie szersza i dość niejasna, co daje możliwość szerokiej jej interpretacji. Instrumentem płatniczym są np. terminal płatniczy (płatność kartą debetową, kredytową lub przedpłaconą), płatność Blikiem, dokonanie przelewu, płatność przez dedykowaną aplikację. Daje to przedsiębiorcom pewną swobodę. Terminal płatniczy jednak jest najprostszym sposobem zastosowania się przedsiębiorców do nowych przepisów. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ustawy z 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych „instrument płatniczy – zindywidualizowane urządzenie lub uzgodniony przez użytkownika i dostawcę zbiór procedur, wykorzystywane przez użytkownika do złożenia zlecenia płatniczego.”

Czytaj więcej

Dni wolne za święto przypadające w sobotę – rok 2022

Ważne podkreślenia jest, że ustawa zobowiązuje przedsiębiorcę do umożliwienia konsumentowi dokonania zapłaty przy użyciu instrumentu płatniczego. Nie jest to jednak jednoznaczne z dostarczeniem tego instrumentu klientowi ani z obowiązkiem płatności bezgotówkowych. Ustawa mówi tylko o nałożeniu na podatników obowiązku przyjmowania płatności bezgotówkowych w każdym miejscu, w którym faktycznie wykonują działalność gospodarczą. To klient wybiera sposób dokonania zapłaty.

 W tym zakresie należy jednak pamiętać o innym przepisie wprowadzonym przez Polski Ład. W ustawie o prawach konsumenta z 30 maja 2004 r. dodano artykuł 7b. o treści – „Konsument jest obowiązany do dokonywania płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego, jeżeli jednorazowa wartość transakcji z przedsiębiorcą, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza 20 000 zł lub równowartość tej kwoty, przy czym transakcje w walutach obcych przelicza się na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień dokonania transakcji.” Oznacza to, że konsument będzie obowiązany dokonać płatności za pośrednictwem rachunku płatniczego w przypadku transakcji powyżej 20 tys. zł. Bez znaczenia pozostaje liczba wynikających z niej płatności. Oznacza to, że nie można ,,obejść” tego przepisu dokonując kilku płatności na mniejszą kwotę.

Czytaj więcej

Zasiłek chorobowy i macierzyński – co się zmieniło od 1 stycznia 2022 roku?

Możliwe kary

Za niestosowanie się do nowych przepisów przewidziane są kary dotyczące m.in. braku możliwości uzyskania zwrotu podatku VAT w terminie przyspieszonym, w miesiącu, w którym stwierdzono naruszenie przepisów oraz przez sześć kolejnych okresów rozliczeniowych następujących po tym okresie rozliczeniowym. Również po stwierdzeniu naruszenia przepisów dotyczących instrumentów płatniczych, podatnicy rozliczający się kwartalnie stracą tą możliwość na okres  sześciu miesięcy, następujących po ostatnim miesiącu kwartału, w którym stwierdzono naruszenie tego obowiązku.

Ulga na terminal

Art. 26hd ustawy o PIT oraz 18ef ustawy o CIT określają zasady stosowania „ulgi na terminal”. Przepisy umożliwiają odliczenie od podstawy opodatkowania wydatków na nabycie terminala płatniczego oraz wydatków związanych z obsługą transakcji płatniczych przy użyciu terminala. Ogólna kwota ulgi wynosi 1 tys. zł (w skali roku). Z wyższej ulgi w wysokości 2 tys. zł  będą mogli skorzystać  mali podatnicy, jeżeli przez minimum siedem miesięcy będą posiadać status podatnika bezgotówkowego. Natomiast z ulgi w wysokości 2,5 tys. zł będą mogli skorzystać podatnicy zwolnieni z obowiązku używania kas rejestrujących. Ulga będzie możliwa do zastosowania w roku podatkowym, w którym podatnik umożliwił płatności za pośrednictwem terminala płatniczego i w roku następnym.