Osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności gospodarczej, jeżeli chce skorzystać z tzw. ulgi na start, nie może m.in. wykonywać działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywała w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres obecnie wykonywanej działalności gospodarczej. Powołany warunek wynika z art. 18 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, Dz.U.2021.162 t.j. z 26 stycznia 2021 r.

Następnie po upływie okresu ulgi na start (6 miesięcy po rozpoczęciu działalności), przedsiębiorca ma prawo do skorzystania z preferencyjnych składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez 24 miesiące. Płacenie niższych składek wymaga spełnienia analogicznego warunku, jak w przypadku ulgi na start, tj. niewykonywania działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywano w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej (art. 18a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz.U.2021.423 t.j. z 8 marca r., dalej u.s.u.s.).

Czytaj więcej

Pracownik może być mobbingowany zarówno przez przełożonego, jak i współpracownika lub współpracownik
Mobbing w pracy - jak sobie z nim radzić?

Powołane ustawy nie dają jednak wskazówek, jak należy interpretować „wykonywanie w ramach stosunku pracy czynności wchodzących w zakres wykonywanej działalności gospodarczej”. Wytycznych co do tej kwestii, w tym do określenia w jakim zakresie osoba rozpoczynająca działalność może współpracować z byłym pracodawcą, należy więc poszukiwać w dotychczasowym orzecznictwie. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 23 marca 2010 r., I UK 323/09, publ. LEX nr 585735, zwrot „wykonywały w ramach stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej” z art. 18a u.s.u.s., należy odnieść do czynności zatrudnienia (obowiązków) powierzonych przez pracodawcę i wykonywanych faktycznie przez pracownika na konkretnym stanowisku pracy, a nie do wszystkich czynności jakie pracownik może wykonywać np.: z racji posiadanych przez niego kwalifikacji, bądź też do działań o takim samym lub podobnym charakterze. Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z 10 kwietnia 2013 r., II UZP 2/13, publ. LEX nr 1294500, wskazując, że „czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej”, które uniemożliwiają zastosowanie preferencyjnych składek ubezpieczeniowych dla osób podejmujących po raz pierwszy działalność gospodarczą, to czynności odpowiadające tym, które były uprzednio wykonywane w ramach stosunku pracy na rzecz byłego pracodawcy.

Czytaj więcej

Możliwość dokonywania przyspieszonej amortyzacji stanowi formę ulgi inwestycyjnej i pomocy de minimi
Jednorazowa amortyzacja - kiedy jest możliwa?

Powyższe orzeczenia wskazują, że warunkiem zastosowania ulgi na start bądź tzw. preferencyjnego ZUS-u jest stwierdzenie braku tożsamości w zakresie czynności wykonywanych w ramach stosunku pracy i następnie w ramach działalności gospodarczej. Przy czym chodzi o rzeczywiste, a nie możliwe wykonywanie tych samych czynności. Zatem zakres czynności świadczonych na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego wykonywana jest działalność w ramach podjętej współpracy nie może, nawet częściowo, pokrywać się z zakresem obowiązków faktycznie wykonywanych w ramach stosunku pracy. Przed podjęciem współpracy z byłym pracodawcą istotne jest więc ustalenie, czy zakres czynności wykonywanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej będzie zbieżny, choćby częściowo, z czynnościami, które rzeczywiście były wykonywane w ramach stosunku pracy.

Odpowiedzi udzieliła Klaudia Nowak, radca prawny z Kancelarii Radców Prawnych Mirosławski, Galos, Mozes. Kancelaria jest zrzeszona w sieci Kancelarie RP działającej pod patronatem dziennika „Rzeczpospolita”.